Een nieuwe machine is goed nieuws: meer capaciteit, meer precisie, soms een volledig nieuwe activiteit. Maar te vaak wordt ze geleverd, aangesloten en meteen gebruikt. De veiligheidsvragen komen pas achteraf, wanneer er iets misloopt of wanneer een inspecteur ernaar vraagt.
Toch is de volgorde wettelijk vastgelegd. In dit artikel lees je wat je als werkgever moet regelen vóór, tijdens en na de ingebruikname van een nieuw arbeidsmiddel.
De procedure van de drie groene lichten
De Codex over het welzijn op het werk bepaalt dat de aankoop van arbeidsmiddelen en beschermingsmiddelen in drie stappen verloopt. Elke stap moet afgerond zijn voor de volgende begint.
Bestelling. Voor de bestelbon vertrekt, kijkt de preventieadviseur hem na en tekent hij voor gezien. Op de bestelbon staan de wettelijke vereisten en de bijkomende veiligheidseisen die volgen uit je risicoanalyse. Waar nodig wordt ook de arbeidsarts betrokken.
Levering. De leverancier bezorgt het bewijs dat de machine aan de gestelde eisen voldoet, doorgaans de EG-verklaring van overeenstemming, samen met de handleiding in de taal van de gebruikers.
Indienststelling. De preventieadviseur onderzoekt de machine in haar werkomgeving en stelt een indienststellingsverslag op. Op basis daarvan beslist de werkgever of de machine in gebruik mag.
Gaat het om een herhalingsaankoop van exact hetzelfde toestel, dan hoeft niet elke stap opnieuw. Een beknopt verslag blijft wel aangewezen, zodat je kunt aantonen dat het in orde is.
Wat je controleert bij levering
CE-markering op de machine;
EG-verklaring van overeenstemming, op naam van het juiste type en model;
handleiding in de taal van wie ermee werkt, met de instructies voor veilig gebruik en onderhoud;
bijkomende eisen uit de bestelbon, zoals afscherming, noodstop of afzuiging.
Wat je regelt vóór de eerste werkdag met de machine
Risicoanalyse van de werkpost: een nieuwe machine verandert de werkpost. Herzie de analyse en bepaal welke maatregelen nodig zijn.
Inplanting en omgeving: vrije ruimte rond de machine, looproutes, verlichting, elektrische aansluiting en eventuele afzuiging.
Persoonlijke beschermingsmiddelen: welke PBM zijn nodig, en zijn ze aanwezig en passend?
Veiligheidsinstructiekaart: een korte, duidelijke instructie aan de machine zelf, gebaseerd op de handleiding.
Opleiding: wie mag de machine bedienen, wie heeft de opleiding gekregen, en is dat vastgelegd?
Keuring en onderhoud: is er een eerste of periodieke keuring nodig, en is het onderhoud ingepland?
Een voorbeeld uit de praktijk
Bij een productiebedrijf in Limburg werd een handheld laserlastoestel in gebruik genomen. Samen met de interne preventieadviseur hebben we de risico’s in kaart gebracht, de werkplek afgebakend en de juiste beschermingsmiddelen en instructies voorzien voordat het toestel effectief gebruikt werd. Lees de volledige case.
Let op: nieuwe Europese regels voor machines
Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Europese Machineverordening de huidige Machinerichtlijn. Die regels richten zich in de eerste plaats tot fabrikanten, maar ze veranderen ook wat je als koper mag verwachten aan documentatie. Bespreek het bij aankopen in 2027 met je leverancier.
De meest gemaakte fout
De machine wordt besteld door de aankoopdienst of de productieleider, en de preventieadviseur hoort er pas van wanneer ze al draait. Dan moet je achteraf afschermingen bijbouwen, instructies maken en mensen opleiden terwijl de machine al in productie is. Betrek de preventieadviseur vanaf de offerte: dat is goedkoper en veiliger.
Hulp nodig bij de ingebruikname van een nieuwe machine?
Ik begeleid de volledige procedure: van het nakijken van de bestelbon tot het indienststellingsverslag, de herziening van de risicoanalyse en de veiligheidsinstructiekaart aan de machine. Meer info bij veiligheidsinstructiekaarten.
Plan een gratis kennismaking, dan bekijken we samen je volgende investering.
