Welzijn op het werk · Voor KMO-werkgevers
Een eerste werknemer? Dan begint jouw verantwoordelijkheid
Van preventieadviseur tot risicoanalyse: ontdek wat je als werkgever moet organiseren volgens de Belgische welzijnsregelgeving. Zonder onnodig juridisch jargon.
Een helder vertrekpunt
Drie vragen. Een duidelijk overzicht
Niet alle regels zijn voor elk bedrijf op dezelfde manier van toepassing. Dit overzicht helpt je om de basis te begrijpen, jaarlijks op te volgen en bijkomende risico's te herkennen. Klik verder voor de details en officiële Codex-bronnen.
De basis
Vanaf je eerste werknemer
Deze basis moet je als werkgever organiseren.
Bij minder dan 20 werknemers mag de werkgever de functie van interne preventieadviseur zelf opnemen. Ook dan blijft een degelijk preventiebeleid noodzakelijk.
01Een interne preventiedienst en preventieadviseurLeg vast wie de preventie in je onderneming opvolgt.
Elke werkgever organiseert een interne dienst voor preventie en bescherming op het werk met minstens één preventieadviseur. Bij minder dan twintig werknemers mag de werkgever die functie zelf opnemen. Taken waarvoor de interne dienst niet de nodige deskundigheid heeft, worden met de bevoegde externe preventiedienst georganiseerd.
Codex – boek II, titel 102Een risicoanalyse en concrete maatregelenBreng gevaren in kaart en bepaal hoe je ze voorkomt.
Onderzoek de risico's van de werkplekken, functies en activiteiten, ook op het vlak van gezondheid en welzijn. Kies vervolgens haalbare preventiemaatregelen, maak verantwoordelijkheden duidelijk en evalueer de werking wanneer de situatie verandert.
Codex – boek I, titel 203Onthaal, informatie en veiligheidsinstructiesZorg dat medewerkers hun risico's en afspraken kennen.
Organiseer een passend onthaal bij de indiensttreding. Geef werknemers begrijpelijke informatie en opleiding over hun taken, de risico's en de preventiemaatregelen. Herhaal of actualiseer instructies wanneer werkmethodes, uitrusting of risico's wijzigen.
Codex – boek I, titel 204Eerste hulp bij ongevallenZorg dat er snel en passend hulp geboden kan worden.
Voorzie procedures, beschikbaar materiaal en personen die hulp kunnen verlenen of de hulpdiensten waarschuwen. De concrete bezetting, opleiding en uitrusting volgen uit het aantal werknemers, de activiteiten en de risicoanalyse: niet elke kleine onderneming heeft dezelfde voorzieningen nodig.
Codex – boek I, titel 505Brandpreventie en noodorganisatieDenk vooraf na over brand, alarm en evacuatie.
Beoordeel de brandrisico's van je arbeidsplaatsen, organiseer de nodige maatregelen en leg procedures voor alarm, evacuatie en eerste interventie vast. Voor arbeidsplaatsen voorziet de codex onder meer een brandpreventiedossier en een jaarlijkse evacuatieoefening.
Codex – boek III, titel 306Psychosociale risico's voorkomenOok stress, pesten en ongewenst gedrag vragen preventie.
De algemene risicoanalyse omvat ook psychosociale risico's, zoals werkgerelateerde stress, geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag. Werk passende preventiemaatregelen uit en organiseer de vereiste procedures met de betrokken preventieadviseurs.
Codex – boek I, titel 3Opvolging
Jaarlijks en periodiek opvolgen
Een preventiebeleid is nooit een eenmalige documentenmap.
01Globaal preventieplanVertaal risico's naar een plan voor meerdere jaren.
Het globaal preventieplan geeft de prioriteiten, maatregelen en middelen voor een periode van vijf jaar weer. Evalueer en actualiseer het plan wanneer de omstandigheden veranderen. Bij bepaalde bijzondere arbeidsrelaties bestaan uitzonderingsregels; voor een gewone KMO is het een basisdocument.
Codex – boek I, titel 2, art. I.2-802JaaractieplanMaak duidelijk wat je het komende werkjaar aanpakt.
Werk vanuit het globaal preventieplan een schriftelijk jaaractieplan uit met prioritaire doelstellingen, acties, middelen en verantwoordelijken. Betrek de preventiedienst en houd rekening met de toepasselijke regels inzake overleg met werknemersvertegenwoordigers.
Codex – boek I, titel 2, art. I.2-903Jaarverslag van de interne preventiedienstDocumenteer wat de preventiedienst heeft uitgevoerd.
De interne dienst maakt jaarlijks een verslag van de activiteiten van het voorbije kalenderjaar op volgens het toepasselijke model. Dat verslag moet beschikbaar blijven voor de toezichthouders; het wordt niet meer standaard aan de inspectie verzonden.
Codex – boek II, titel 104Maatregelen en documenten actueel houdenVolg acties, veranderingen en incidenten daadwerkelijk op.
Nieuwe machines, andere werkmethodes, verbouwingen of incidenten kunnen een herbeoordeling van risico's noodzakelijk maken. Pas maatregelen, instructies en preventieplannen aan wanneer uit die evaluatie blijkt dat dit nodig is.
Codex – boek I, titel 2Op maat
Afhankelijk van jouw activiteiten en risico's
Niet elke onderneming heeft dezelfde aanvullende verplichtingen.
01GezondheidstoezichtVoor bepaalde risicofuncties en blootstellingen.
Verplicht gezondheidstoezicht geldt onder meer voor veiligheidsfuncties, functies met verhoogde waakzaamheid en activiteiten met welbepaald risico. De risicoanalyse en de preventieadviseur-arbeidsarts helpen bepalen voor welke werknemers dit van toepassing is; niet iedere werknemer heeft automatisch een periodiek medisch onderzoek nodig.
Codex – boek I, titel 402Machines, arbeidsmiddelen en keuringenVeilig gebruik en controles passend bij je uitrusting.
Voorzie veilige arbeidsmiddelen, aangepaste instructies, onderhoud en de wettelijk vereiste controles. De nodige keuringen, keuringsinstanties en frequenties verschillen per type installatie of toestel; een algemene jaarlijkse keuring voor alle machines bestaat niet.
Codex – onder meer boek IV03Gevaarlijke producten en blootstellingBeoordeel stoffen, producten en mogelijke blootstelling.
Waar werknemers werken met gevaarlijke chemische of biologische agentia, moet je de blootstelling beoordelen en passende preventiemaatregelen nemen. Denk aan veilige opslag, passende instructies, beschermingsmiddelen en waar nodig specifieke opvolging.
Codex – onder meer boek VI en boek VII04Ergonomie en fysieke belastingKijk naar tillen, repetitief werk en werkpostinrichting.
Beoordeel de risico's op musculoskeletale aandoeningen bij bijvoorbeeld tillen, duwen, trekken, repetitief werk en langdurige houdingen. Stem maatregelen en werkplekinrichting af op de concrete taken en evalueer wijzigingen.
Codex – boek VIII, titel 1Wat betekent dit voor jouw bedrijf?
De Codex bepaalt het kader. Jouw werkvloer bepaalt de aanpak
De exacte verplichtingen hangen onder meer af van je personeelsbestand, de aard van het werk, de risicoanalyse en de aanwezige installaties. Deze wegwijzer beschrijft het welzijnsbeleid en is geen volledige juridische beoordeling of overzicht van alle verplichtingen bij indienstneming.
De officiële teksten en toelichtingen vind je bij de FOD Werkgelegenheid — Codex over het welzijn op het werk ↗. Bij elke uitgeklapte verplichting staat een gerichte bron.
Inhoud gebaseerd op FOD Werkgelegenheid · gecontroleerd oktober 2026
Van verplichtingen naar uitvoering
Weet je waar jouw onderneming vandaag staat?
Tijdens een nulmeting bekijken we ter plaatse je bestaande documenten, werkplekken en aanpak. Zo worden aandachtspunten concrete prioriteiten.