VCA* of VCA**: welk certificaat heeft jouw bedrijf nodig?
Een opdrachtgever laat weten dat je voortaan een VCA-certificaat nodig hebt om op zijn werven of in zijn bedrijf te mogen werken. De eerste vraag die dan opduikt: VCA* of VCA**? Het lijkt een detail, maar een verkeerde keuze kost je maanden. Je bouwt een systeem op dat niet past, of je certificaat wordt niet aanvaard door de klant voor wie je het haalde.
In dit artikel lees je wat het verschil is, en aan de hand van drie vragen bepaal je zelf welk certificaat bij jouw bedrijf past.
Het verschil in één zin
VCA* is bedoeld voor bedrijven die zelf de werken uitvoeren, zonder onderaannemers. VCA** is bedoeld voor bedrijven die ook onderaannemers inzetten en daardoor mee verantwoordelijk zijn voor hun veiligheid.
Het aantal sterren zegt dus niets over hoe ‘veilig’ je bedrijf is. Het zegt iets over hoe je werkt en voor wie je verantwoordelijkheid draagt.
Wanneer volstaat VCA*?
VCA* past bij je bedrijf als:
je de werken uitvoert met je eigen medewerkers;
je geen werk doorgeeft aan onderaannemers of zelfstandigen;
je organisatie overzichtelijk is, met korte lijnen tussen leiding en werkvloer.
De nadruk ligt op veilig werken op de werkvloer: risico’s inschatten voor je begint (LMRA), toolboxmeetings, correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, inspecties van materieel en het melden van incidenten.
Wanneer heb je VCA** nodig?
VCA** is de juiste keuze als:
je regelmatig onderaannemers of zelfstandigen inschakelt;
je als hoofdaannemer optreedt en de uitvoering op de werf coördineert;
je opdrachtgever expliciet VCA** vraagt.
VCA** gaat verder dan de werkvloer. Naast alles uit VCA* toon je ook aan hoe je veiligheidsbeleid en organisatie in elkaar zitten, hoe je per project een veiligheidsplan opmaakt, hoe je incidenten grondig onderzoekt en hoe je onderaannemers selecteert, opvolgt en beoordeelt.
Let op met de nieuwe norm. Volgens de VCA 2026/6.1 geldt een onderaannemer als ‘regelmatig ingeschakeld’ zodra je er meer dan één keer per certificatieperiode beroep op doet. Wie af en toe een zelfstandige inzet, valt dus sneller onder VCA** dan veel bedrijven denken.
En VCA Petrochemie?
Werk je voor bedrijven in de (petro)chemische sector, dan vraagt je opdrachtgever vaak VCA Petrochemie. Die variant bouwt verder op VCA** en voegt eisen toe die specifiek zijn voor die sector. Twijfel je, vraag dan letterlijk na welk certificaat je klant verwacht.
Drie vragen om zelf te bepalen welk certificaat je nodig hebt
Zet je onderaannemers of zelfstandigen in, en hoe vaak? Meer dan één keer per certificatieperiode? Dan kom je bij VCA** uit.
Wat staat er letterlijk in het contract of de aanbesteding van je opdrachtgever? Die eis is doorslaggevend, ook als je zelf denkt dat een ander niveau volstaat.
Werk je in de (petro)chemie? Dan is VCA Petrochemie vaak het verwachte niveau.
De meest gemaakte fout: kiezen op basis van wat het snelst gaat
VCA* lijkt eenvoudiger en sneller. Maar wie VCA* haalt terwijl hij in de praktijk regelmatig onderaannemers inzet, loopt het risico dat de auditor dat vaststelt of dat de opdrachtgever het certificaat niet aanvaardt. Dan begin je opnieuw. Omgekeerd is VCA** zonder onderaannemers vaak meer werk dan nodig.
Mijn advies: bepaal het niveau vóór je begint aan documenten en procedures. Bij twijfel, bijvoorbeeld wanneer je als hoofdaannemer werkt zonder eigen uitvoerende ploeg, laat je het vooraf aftoetsen bij een erkende certificatie-instelling.
Certificaat en diploma: twee verschillende dingen
Het VCA-certificaat geldt voor je bedrijf en zijn veiligheidssysteem. Het VCA-diploma (B-VCA voor medewerkers, VOL-VCA voor operationeel leidinggevenden) geldt voor individuele personen. Voor een bedrijfscertificaat moeten je operationele medewerkers doorgaans ook een geldig diploma hebben. Neem dat mee in je planning: examens en opleidingen vragen ook tijd.
Hoe lang duurt het traject?
Reken op minstens vier tot zes maanden. De auditor wil niet alleen documenten zien, maar ook bewijs dat je systeem al enkele maanden draait: verslagen van toolboxen, ingevulde LMRA’s, inspecties. Dat bewijs kun je niet op het laatste moment aanmaken. Heeft je opdrachtgever een deadline, begin dan zo vroeg mogelijk.
Hulp nodig bij je keuze?
Ik begeleid KMO’s in Limburg van de eerste keuze tot de audit: van nulmeting en plan van aanpak tot een VCA-systeem dat op de werkvloer echt werkt. In een eerste gesprek bepalen we samen welk certificaat je nodig hebt en hoe lang het traject realistisch duurt.
Plan een gratis kennismaking en je weet na één gesprek waar je staat.
Opmerkingen