top of page

Deze pagina legt uit wat preventieadvies betekent in een Belgische KMO, welke onderdelen en documenten typisch nodig zijn, en hoe je stap voor stap een werkbaar preventiebeleid opbouwt dat aansluit bij de realiteit van een kleine onderneming.

Voor wie? 
Zaakvoerders en leidinggevenden in KMO’s die (mee) instaan voor welzijn op het werk en die hun preventiebeleid willen structureren zonder onnodige complexiteit.

#wat-is-preventieadvies

1) Wat is preventieadvies?

Preventieadvies is het begeleiden van een onderneming bij het herkennen van risico’s, het kiezen van preventiemaatregelen en het organiseren van een preventiebeleid rond welzijn op het werk. Het doel is dat risico’s systematisch worden aangepakt: niet alleen reageren na een incident, maar problemen voorkomen.

Preventieadvies in de praktijk

  • risico’s in kaart brengen (werkposten, taken, middelen)

  • maatregelen bepalen (technisch, organisatorisch, mensgericht)

  • documenten opstellen/actualiseren en opvolgen

  • instructies, opleiding en communicatie organiseren

Resultaat

  • duidelijk overzicht: wat is er aanwezig, wat ontbreekt?

  • concrete acties met prioriteiten en verantwoordelijkheden

  • betere voorbereiding op controle of inspectie

  • minder incidenten en minder “brandjes blussen”

#welzijn-op-het-werk

2) Welke thema’s vallen onder welzijn op het werk?

Welzijn op het werk is breder dan alleen veiligheid. In veel KMO’s gaat het onder meer over:

  • veiligheid (ongevallen, machines, verkeer, werken op hoogte)

  • gezondheid (blootstellingen, fysiek belastend werk, preventie van beroepsziekten)

  • psychosociale risico’s (stress, werkdruk, conflicten, grensoverschrijdend gedrag)

  • ergonomie (tilbelasting, repetitieve taken, werkhouding)

  • arbeidshygiëne (stof, lawaai, chemicaliën, ventilatie)

  • werkplaatsen (orde & netheid, signalisatie, verfraaiing)

  • milieu op het werk (opslag, afvalstromen, emissies op de werkplek)

Tip: Begin niet met “alles tegelijk”. Kies 3–5 grootste risico’s en werk die eerst degelijk uit.

#verplichte-onderdelen

3) Welke onderdelen zijn meestal verplicht of verwacht?

De exacte invulling hangt af van grootte, sector en risico’s. Maar in een KMO verwacht men in de praktijk minstens een logische basis: risicoanalyse + plannen + aantoonbare opvolging.

Kernstukken

  • Risicoanalyse (algemeen + taak/werkpost)

  • Globaal Preventieplan (GPP) (meerjarenplanning)

  • Jaaractieplan (JAP) (concrete acties dit jaar)

  • Instructies & opleiding (wat moet iemand kennen om veilig te werken?)

Aantoonbaarheid & opvolging

  • register of opvolging van incidenten/arbeidsongevallen

  • controle/keuringen (indien van toepassing)

  • PBM-beleid (keuze, gebruik, onderhoud)

  • toolboxen/communicatie (kort, herhaalbaar)

Wil je de wettelijke basis voor KMO’s in één overzicht? Bekijk ook: Wettelijke verplichtingen welzijn op het werk voor KMO’s.

#stappenplan-kmo

4) Stappenplan: zo start je praktisch in een KMO

  1. Maak een inventaris van activiteiten, werkposten, machines en producten.

  2. Breng de grootste risico’s per activiteit in kaart (top 10 is genoeg om te starten).

  3. Bepaal maatregelen in deze volgorde:

    • technisch (afscherming, ventilatie, hulpmiddelen)

    • organisatorisch (afspraken, werkmethode, toezicht)

    • mensgericht (opleiding, instructie, PBM)

  4. Vertaal naar plannen: maak of actualiseer GPP en JAP.

  5. Maak het aantoonbaar: korte registraties (opleidingen, incidenten, controles).

  6. Plan opvolging: maandelijks 15–30 minuten om acties af te vinken en bij te sturen.

Praktisch: Een JAP werkt het best wanneer elke actie een eigenaar, deadline en controlepunt heeft.

#checklist-kmo

5) Checklist: minimumbasis voor een KMO

Gebruik deze lijst als snelle zelfcontrole:

  • Er is een risicoanalyse die aansluit bij onze activiteiten.

  • We hebben een GPP (meerjaren) en JAP (dit jaar) met acties en prioriteiten.

  • Belangrijke taken hebben werk-/veiligheidsinstructies (kort, duidelijk, actueel).

  • Nieuwe medewerkers krijgen onthaal en basisinstructies.

  • PBM’s zijn gekozen op basis van risico’s en er is opvolging van gebruik/onderhoud.

  • Incidenten en bijna-ongevallen worden genoteerd en leiden tot maatregelen.

  • Er is een vaste routine om preventiepunten op te volgen (bv. maandelijks).

#veelgestelde-vragen

6) Veelgestelde vragen

Moet een KMO altijd een preventieadviseur hebben?
 

In de praktijk moet er altijd iemand aangeduid zijn die de preventietaken opneemt. In veel KMO’s is dat (mee) de zaakvoerder. De invulling hangt af van grootte en risico’s.

Wat is het verschil tussen een risicoanalyse en een jaaractieplan?
 

De risicoanalyse beschrijft welke risico’s er bestaan en hoe zwaar ze zijn. Het jaaractieplan zet om naar concrete acties voor het lopende jaar: wie doet wat en wanneer.

Waar starten de meeste KMO’s het best?
 

Start met de grootste risico’s en maak het aantoonbaar: een basis-risicoanalyse, een JAP met 5–10 acties en korte instructies voor kritieke taken. Daarna kan je uitbreiden.

Wat vraagt een inspecteur meestal?
 

De inspecteur bekijkt vooral of je preventiebeleid bestaat, logisch is opgebouwd en wordt toegepast. Meestal vraagt hij wie preventieadviseur is, of er een risicoanalyse en jaaractieplan zijn, en of maatregelen en instructies effectief worden opgevolgd.

bottom of page